HẢI ĐƯỜNG 海棠
~ Tô Thức 蘇軾
Ðông phong diểu diểu phiếm sùng quang, [1]
Hương vụ không mông nguyệt chuyển lang.
Chỉ khủng dạ thâm hoa thuỵ khứ, [2]
Cố thiêu cao chúc chiếu hồng trang. [3]
東風裊裊泛崇光，
香霧空濛月轉廊。
只恐夜深花睡去，
故燒高燭照紅妝。
NGHĨA (dịch thoát / diễn ý):
Gió đông se sắt thổi ấm áp, quang cảnh mùa xuân thêm nồng nàn.
Hương hoa tan vào màn sương mờ ảo, trăng đã về trên hành lang.
Chỉ lo hoa sẽ ngủ quên khi trời tối quá,
Nên cố tình thắp đuốc để soi sáng vẻ đẹp của Hải Đường.
DỊCH THƠ:
Gió xuân se sắt thổi nồng nàn,
Hương toả sương mờ ánh trăng sang.
Chỉ sợ đêm về hoa ngủ hết,
Thắp cao ngọn đuốc chiếu hồng nhan.
~ LBS
=====
Chú:
[1] Đông phong = xuân phong: gió [mùa] xuân
[2] Dạ thâm hoa thuỵ khứ: ám chỉ việc Đường Huyền Tông ca ngợi Dương Quý Phi là "hải đường thuỵ vị túc nhĩ". Tích (điển cố): Một lần nọ, Đường Minh Hoàng cho gọi Quý Phí đến dùng tiệc nhưng nàng còn say rượu chưa dậy, rồi sau đó nàng cũng đến. Trước "thần thái" chưa tình rượu của người đẹp ấy, Đường Minh Hoàng tả Dương Quý Phí lúc ấy tựa như "đoá hoa Hải Đường chưa ngủ đủ."
[3] Hồng trang: nhan sắc phụ nữ khi trang điểm, ý thơ là so sánh mỹ nữ với hoa hải đường. Tô Thức có câu: Đạm trang nùng mạt tổng tương nghi 淡妝濃抹總相宜 nghĩa là: Điểm trang sơ sài hay thoa đậm phấn son, cả hai đều diễm lệ như nhau. [Ẩm hồ thượng sơ tình hậu vũ 飲湖上初晴後雨 - Tô Thức 蘇軾]
Dù tựa đề của bài thơ là hoa Hải Đương, song toàn bà thơ không có chữ nào là Hải Đường. Đây chính là cái "vi diệu" trong thơ Đường Luật vậy!
Cuộc đời làm quan của Cư Sĩ Tô Đông Pha gặp nhiều sóng gió, nhiều lần ông bị biếm đến các nơi xa xôi, hoang dã. Lần bị biếm đến Hàng Châu, ông có làm bài thơ "Ngụ cư Định Huệ viện chi đông tạp hoa mãn sơn hữu hải đường nhất châu thổ nhân bất tri quý dã 寓居定惠院之東雜花滿山有海棠一株土人不知貴也" để ca ngợi hoa hải đường (hay Thu hải đường) trong đó có hai câu:
Yên nhiên nhất tiếu trúc li gian,
Đào lí man sơn tổng thô tục
嫣然一笑竹籬間,
桃李漫山總麤俗
Một khi [hải đường] nhởn nhơ hé nụ nơi hàng rào trúc,
Thì đào lí tràn khắp trong vùng núi này hết thảy đều thô tục.
No comments:
Post a Comment